Nadelen en risico's van een fiscale eenheid VPB

Een fiscale eenheid VPB heeft echte voordelen, maar ook reële risico's. Het grootste zijn de hoofdelijke aansprakelijkheid voor VPB-schulden en het verlies van het lage opstaptarief per BV. Hieronder de vier nadelen die in de praktijk het meest spelen, met concrete voorbeelden.

Is het opstaptarief van 19% een nadeel?

Ja, voor groepen met meerdere winstgevende BV's. In 2026 betaalt een zelfstandige BV 19% vennootschapsbelasting over de eerste € 200.000 winst (artikel 22 Wet Vpb 1969). Daarboven geldt het hoge tarief van 25,8%. Binnen een fiscale eenheid geldt dat lage tarief slechts één keer voor de hele eenheid.

Voorbeeld: BV Moeder en BV Werkmaatschappij maken elk € 200.000 winst. Zonder fiscale eenheid betalen beide BV's 19% over € 200.000, in totaal € 76.000 VPB. Binnen de fiscale eenheid is de gezamenlijke belastbare winst € 400.000. De eerste € 200.000 valt onder 19%, de overige € 200.000 onder 25,8%. De totale belasting bedraagt € 89.600. Verschil: € 13.600 nadeel per jaar.

Dit nadeel pakt groter uit naarmate meer BV's elk zelfstandig onder het plafond van € 200.000 zouden blijven.

Wat is de hoofdelijke aansprakelijkheid (artikel 39 IW 1990)?

Elke maatschappij die deel uitmaakt van de fiscale eenheid is hoofdelijk aansprakelijk voor de VPB-schulden van de gehele eenheid op grond van artikel 39 van de Invorderingswet 1990. Dit geldt ook na ontvoeging, voor schulden die zijn ontstaan tijdens het lidmaatschap van de eenheid.

Praktijkvoorbeeld: BV A, BV B en BV C vormen samen een fiscale eenheid. BV B gaat failliet. De Belastingdienst kan de openstaande VPB-aanslag van de gehele eenheid verhalen op BV A of BV C, ook al was de schuld feitelijk ontstaan door activiteiten van BV B.

Dit risico is beheersbaar via interne groepsdocumentatie en bijdrageafspraken, maar u moet er bewust voor kiezen. Banken en investeerders vragen er regelmatig naar bij due diligence.

Wat is de 15ai-sanctie bij overdracht van activa?

Artikel 15ai Wet Vpb 1969 bevat een sanctie die in de praktijk onderschat wordt. Worden activa binnen de fiscale eenheid overgedragen tegen een verrekenprijs die lager is dan de werkelijke waarde, en verlaat het ontvangende of overdragende lichaam binnen zes jaar na die overdracht de eenheid, dan vindt een fictieve vervreemding plaats: de stille reserves worden alsnog belast.

Voorbeeld: BV Moeder draagt een pand met een boekwaarde van € 300.000 en een marktwaarde van € 800.000 intragroep over op 1 januari 2025. Fiscaal neutraal door de eenheid. Wordt BV Dochter op 1 september 2030 ontvoegd (ruim binnen zes jaar), dan wordt de stille reserve van € 500.000 bij ontvoeging alsnog belast. VPB-last: tot € 129.000.

De maatregel geldt ook als de overdracht al vóór de voeging is gedaan en het activum daarna intra-FE verder wordt overgedragen. Houd bij overdrachten van activa altijd de zesjaarstermijn bij.

Verliesverrekening na ontvoeging

Verliezen die zijn ontstaan tijdens het lidmaatschap van de fiscale eenheid blijven na ontvoeging bij de moeder. Een ontvoegde dochter neemt die verliezen niet mee. Omgekeerd kunnen voorvoegselse verliezen van een dochter pas weer worden verrekend nadat de dochter de eenheid heeft verlaten, en dan alleen met haar eigen winsten.

Dit kan onverwacht nadelig uitpakken bij een verkoop. Als u een dochter wilt verkopen die vóór de voeging verliezen had, zijn die verliezen na verkoop niet meer beschikbaar voor de koper.

Wanneer wegen de voordelen wél op tegen de nadelen?

De fiscale eenheid is voordelig als de verliesverrekening structureel geld oplevert of als intragroepstransacties regelmatig plaatsvinden en de neutraliteit waardevol is. Zijn alle BV's winstgevend en blijft elke BV afzonderlijk ruimschoots onder € 200.000, dan verdient een zelfstandige structuur soms de voorkeur.

Meer over de voordelen leest u in het artikel Voordelen van een fiscale eenheid VPB.

Stap verder: vergelijk de situaties

Wilt u weten of uw groep in aanmerking komt? Doe de eligibility check. Twijfelt u over de fiscale afweging? Raadpleeg dan een belastingadviseur voordat u een verzoek indient. Lees ook: Fiscale eenheid verbreken: zo werkt ontvoeging en Wat is een fiscale eenheid VPB?.